Konsultacja i terapia seksuologiczna Warszawa | SPLOT
Seksualność jest ważną częścią zdrowia, relacji i dobrostanu. Kiedy pojawia się ból podczas stosunku, brak ochoty na seks, trudność z podnieceniem lub orgazmem, problem z erekcją, napięcie związane z penetracją albo konflikt dotyczący seksu w związku, nie trzeba samodzielnie rozstrzygać, czy przyczyna jest „psychiczna”, „fizyczna” czy relacyjna. Współczesna seksuologia traktuje te obszary jako wzajemnie powiązane i zaleca całościową ocenę biologicznych, psychologicznych, interpersonalnych i społecznych czynników wpływających na seksualność.
W Instytucie Psychoterapii i Terapii Seksuologicznej SPLOT konsultacja seksuologiczna może być punktem wyjścia dla osób, które mają wątpliwości dotyczące swojego funkcjonowania seksualnego, doświadczają bólu lub dyskomfortu, zauważają zmianę libido albo mierzą się z trudnościami dotyczącymi relacji, tożsamości czy orientacji.
Nasze podejście jest zgodne z szerszą misją: profesjonalną pomocą psychologiczną, popularyzowaniem wiedzy o zdrowiu psychicznym oraz budowaniem kultury troski o zdrowie psychiczne. Pragniemy podkreślić afirmatywne podejście do różnorodności seksualnej i płciowej oraz do relacji, które nie mieszczą się w heteronormatywnym modelu.
Czym różni się konsultacja od terapii? Konsultacja służy przede wszystkim rozeznaniu problemu. Seksuolog pyta m.in. o charakter objawów, moment ich pojawienia się, sytuacje, w których występują, zdrowie fizyczne i psychiczne, przyjmowane leki, wcześniejsze doświadczenia seksualne, relację oraz oczekiwania wobec pomocy. W razie potrzeby dalsza diagnostyka może obejmować badanie lekarskie lub konsultację z inną specjalnością.
Terapia seksuologiczna rozpoczyna się po określeniu celów. Dla jednej osoby może oznaczać pracę nad lękiem przed penetracją i błędnym kołem bólu, dla innej terapię obniżonego pożądania, dla kolejnej pracę nad presją związaną z erekcją lub orgazmem. Jeśli problem utrzymuje się przede wszystkim w dynamice związku, właściwą formą może być terapia par. Terapia par może łączyć psychoterapię, poradnictwo psychologiczne, terapię seksuologiczną i psychoedukację, a jej celem jest m.in. poprawa komunikacji i jakości relacji.
Ważnym elementem współczesnej seksuologii jest odejście od założenia, że „satysfakcjonujący seks” musi oznaczać konkretną częstotliwość współżycia, penetrację lub orgazm za każdym razem. Celem terapii jest raczej zmniejszenie cierpienia, poprawa bezpieczeństwa, swobody, komunikacji i możliwości przeżywania seksualności zgodnie z potrzebami danej osoby lub pary. Zbliżoną logikę ma sensate focus: zamiast koncentrować parę na „wykonaniu zadania”, technika kieruje uwagę na bezpieczny kontakt, odczucia cielesne, komunikację i stopniowe odzyskiwanie przyjemności.
Dyspareunia, wulwodynia i pochwica nie są synonimami. Dyspareunia opisuje ból związany z aktywnością seksualną lub penetracją i może mieć rozpoznawalną przyczynę medyczną. Wulwodynia dotyczy przewlekłego bólu sromu bez jednoznacznej przyczyny po odpowiedniej diagnostyce. Pochwica opisuje przede wszystkim trudność z penetracją związaną m.in. z mimowolnym napięciem i reakcją lękową; współczesne klasyfikacje włączają ten obraz do szerszego zaburzenia bólu i penetracji. U jednej osoby elementy tych problemów mogą się nakładać, dlatego diagnozowanie wyłącznie na podstawie wyszukiwanych w internecie objawów może prowadzić do błędnych wniosków.
Pierwsza konsultacja seksuologiczna nie wymaga od pacjenta gotowej diagnozy. Wystarczy zgłosić problem: „seks zaczął boleć”, „nie mam już ochoty”, „boję się penetracji”, „nie mogę osiągnąć orgazmu”, „erekcja zanika, kiedy próbujemy współżyć” albo „seks stał się źródłem konfliktu w związku”. Rolą specjalisty jest uporządkowanie informacji i ustalenie, które elementy wymagają dalszej diagnostyki.
Typowa konsultacja obejmuje rozmowę o początku i przebiegu problemu, sytuacjach, w których objaw się pojawia lub nie pojawia, aktualnych relacjach, zdrowiu psychicznym, chorobach somatycznych, lekach i wcześniejszym leczeniu. W przypadku bólu ważne są m.in. lokalizacja, charakter i okoliczności bólu; w przypadku problemów z erekcją czy pożądaniem może być potrzebna diagnostyka medyczna i laboratoryjna. Międzynarodowe zalecenia wskazują, że wywiad powinien również uwzględniać doświadczenia nadużycia lub przemocy, dynamikę związku i aktualne obciążenia psychiczne.
Nie oznacza to, że każda osoba musi podczas pierwszego spotkania szczegółowo opowiadać o najbardziej intymnych lub traumatycznych doświadczeniach. Tempo rozmowy i terapii uwzględnia bezpieczeństwo oraz gotowość pacjenta. Szczególnie w przypadku historii przemocy lub traumy seksualnej dobór ćwiczeń związanych z ciałem, dotykiem czy penetracją jest ostrożny i poprzedzony oceną sytuacji psychicznej oraz relacyjnej.
Farmakoterapia nie powinna być przedstawiana jako konkurencja wobec psychoterapii.
U części pacjentów problem ma wyraźny komponent medyczny, u części przede wszystkim psychologiczny lub relacyjny, a często mechanizmy się nakładają. Przykładowo zaburzenie erekcji może współwystępować z chorobami sercowo-naczyniowymi, metabolicznymi czy hormonalnymi, ale wtórny lęk przed niepowodzeniem może dodatkowo podtrzymywać trudność. Podobnie ból podczas stosunku może mieć przyczynę ginekologiczną, lecz po miesiącach bolesnych doświadczeń może pojawić się anticipacyjny lęk i automatyczne napięcie mięśni.
Dla kogo, wskazania i sytuacje wymagające innej ścieżki
Konsultacja jest odpowiednia zarówno dla osoby, która ma już rozpoznanie medyczne, jak i dla kogoś, kto dopiero zauważył zmianę w swojej seksualności. Naszą usługę kierujemy do osób indywidualnych i par, a terapia par jest dostępna dla związków formalnych i nieformalnych, par różnopłciowych i jednopłciowych. Warto umówić konsultację seksuologiczną szczególnie wtedy, gdy seks lub próby kontaktu powodują powtarzający się ból; penetracja jest niemożliwa lub wiąże się z silnym napięciem; utrzymuje się niepokojąca zmiana pożądania; trudno osiągnąć lub utrzymać podniecenie, erekcję czy orgazm; leki lub choroba zmieniły funkcjonowanie seksualne; seks stał się źródłem unikania, lęku albo konfliktu; albo pojawiają się pytania dotyczące własnych potrzeb, granic czy sposobu funkcjonowania seksualnego. W przypadku wulwodynii, dyspareunii i innych postaci przewlekłego bólu sama psychoterapia nie powinna zastępować diagnostyki medycznej. Wulwodynia jest rozpoznaniem wymagającym oceny innych możliwych przyczyn bólu, a badania nad prowokowaną vestibulodynią pokazują także znaczenie fizjoterapii dna miednicy.
FAQ
Czy muszę wiedzieć, co mi dolega, zanim zapiszę się na konsultację seksuologiczną?
Nie. Ustalenie możliwych przyczyn jest właśnie jednym z celów konsultacji. Rozmowa może prowadzić do zaproponowania psychoterapii, terapii par, psychoedukacji, konsultacji lekarskiej lub dalszej diagnostyki.
Czy seksuolog zajmuje się bólem podczas stosunku? Tak, ale ból podczas stosunku nie powinien być automatycznie uznawany za problem psychologiczny. Dyspareunia może wynikać m.in. z przyczyn ginekologicznych, hormonalnych, bólowych czy mięśniowych, a czynniki psychologiczne i relacyjne mogą dodatkowo wpływać na przebieg problemu. Dlatego przy bólu korzystne jest podejście interdyscyplinarne.
Czy wulwodynia jest tym samym co dyspareunia? Nie. Wulwodynia jest szczególnym zespołem przewlekłego bólu sromu, którego jednoznacznej przyczyny nie udaje się zidentyfikować po odpowiedniej ocenie; dyspareunia odnosi się szerzej do bólu związanego z aktywnością seksualną. Wulwodynia może powodować ból podczas penetracji, ale te dwa pojęcia nie są wymienne.
Czy „pochwica” jest poprawnym terminem? Tak. „Pochwica” to tradycyjny polski odpowiednik vaginismus. Współczesne klasyfikacje zmieniły jednak sposób ujmowania tego problemu: ICD-11 włącza dawną nieorganiczną pochwicę do szerszej kategorii zaburzenia bólu i penetracji seksualnej. „Pochwicą” jest natomiast jedynie formą gramatyczną słowa „pochwica”, a nie inną jednostką diagnostyczną.
Czy można zgłosić się bez osoby partnerskiej? Tak. Terapia seksuologiczna w SPLOT może być prowadzona indywidualnie lub z parą, a odpowiednia forma jest ustalana podczas konsultacji. Problem seksualny jednej osoby nie oznacza automatycznie konieczności udziału partnera.
Kiedy lepsza jest terapia par? Gdy trudność seksualna jest silnie powiązana z komunikacją, konfliktem, różnicą potrzeb, poczuciem odrzucenia, presją lub ogólnym funkcjonowaniem związku. W SPLOT terapia par to proces ukierunkowany na jakość relacji, komunikację i rozwiązywanie problemów, mogący obejmować także terapię seksuologiczną.
Czy terapia seksuologiczna może pomóc przy braku ochoty na seks? Może być właściwą ścieżką, ale najpierw trzeba ustalić, co oznacza „brak ochoty” w konkretnej sytuacji. Pożądanie może zależeć od zdrowia, leków, hormonów, stresu, nastroju, bólu i jakości relacji. Kliniczne zaburzenie obniżonego pożądania wymaga ponadto utrzymującego się wzorca i istotnego cierpienia, sama różnica potrzeb między partnerami nie wystarcza do rozpoznania choroby.
Czy leki na depresję mogą wpływać na seksualność? Tak. Zwracamy uwagę, że podczas leczenia psychiatrycznego mogą występować m.in. zmiany libido i trudności z erekcją oraz że terapia powinna uwzględniać zarówno chorobę podstawową, jak i stosowane leki. Nie należy samodzielnie odstawiać ani modyfikować farmakoterapii; ewentualną zmianę leczenia ocenia lekarz.
Czy seksuolog przepisuje leki? Zależy od podstawowego zawodu specjalisty. Lekarz seksuolog może prowadzić diagnostykę i farmakoterapię w zakresie swoich kompetencji; psycholog lub psychoterapeuta nie przepisuje leków i w razie potrzeby współpracuje z lekarzem.
Czy konsultacja może odbyć się online? Tak, istnieje możliwość konsultacji stacjonarnej lub online.
Ile trwa i kosztuje konsultacja seksuologiczna? Według cennika SPLOT aktualnego podczas niniejszego artykułu konsultacja seksuologiczna trwa 45 minut i kosztuje 350 zł. Długość całej terapii oraz cena dalszych sesji zależą od wybranej ścieżki.
Seksualność nie musi być źródłem bólu, presji ani wstydu.Gdy coś w Twoim życiu seksualnym się zmieniło, penetracja lub współżycie powodują ból, trudno Ci odczuwać pożądanie albo seks stał się źródłem napięcia w relacji, pierwszym krokiem może być konsultacja seksuologiczna. W Instytucie SPLOT wspólnie ze specjalistą przyjrzysz się możliwym przyczynom i ustalisz, jaka forma pomocy będzie w Twojej sytuacji najbardziej odpowiednia. Konsultacje są dostępne w Warszawie oraz online.
Komentarze