Wsparcie psychologiczne w okresie okołoporodowym - kiedy warto z niego skorzystać i jak wygląda konsultacja?

Ciąża, narodziny dziecka, połóg i pierwsze miesiące rodzicielstwa przynoszą zmiany, które dotyczą nie tylko codziennej organizacji życia, ale także emocji, relacji i poczucia tożsamości. To czas, któremu często towarzyszy ambiwalencja emocjonalna: obok radości i miłości mogą pojawiać się niepewność, lęk, frustracja czy tęsknota za dotychczasowym życiem. Te pozornie sprzeczne uczucia mogą współistnieć i nie muszą oznaczać kryzysu psychicznego, choć czasem skłaniają do poszukiwania wsparcia.

Rodzicielstwo jako czas zmian

Wyobrażenia o ciąży, porodzie czy życiu z dzieckiem nie zawsze pokrywają się z rzeczywistością. Wpływają na nie także media społecznościowe, w których często prezentowany jest wyidealizowany obraz rodzicielstwa. Zderzenie tych wzorców z codziennością może wywoływać rozczarowanie i utrudniać odnalezienie się w nowej roli.

Narodziny dziecka oznaczają wejście w szczególną relację z kimś, kto jest niemal całkowicie zależny od opieki dorosłych. Dla wielu osób to pierwsze doświadczenie tak dużej odpowiedzialności za drugiego człowieka. Dodatkowym obciążeniem mogą być zmiany hormonalne, niedobór snu, przemęczenie oraz regeneracja organizmu po porodzie. 

Coraz rzadziej żyjemy w rodzinach wielopokoleniowych, w których opieka nad najmłodszymi jest częścią codzienności. Dla niektórych rodziców własne dziecko jest pierwszym niemowlęciem, z którym mają bliski, codzienny kontakt. Opieki nad nim uczą się więc od podstaw, nie zawszę mając możliwość korzystania z doświarczenia i wsparcia bliskich. 

Współczesne ojcostwo przechodzi obecnie istotną przemianę. Mężczyźni coraz częściej uczestniczą w porodach i od pierwszych dni są zaangażowani w opiekę nad dzieckiem. Budują z nim własną relację, odnajdując się w roli, wobec której społeczne oczekiwania wciąż się zmieniają. Obok radości i satysfakcji mogą doświadczać niepewności, zmęczenia czy obaw o najbliższych. Wsparcie psychologiczne w okresie okołoporodowym jest pomocne również dla ojców.

Kiedy warto skorzystać ze wsparcia psychologicznego?

Konsultacja psychologiczna może być pomocna podczas ciąży, w przygotowaniu do porodu, po narodzinach dziecka i w czasie adaptacji do rodzicielstwa.

Powodem zgłoszenia się do psychologa mogą być nasilone obawy przed porodem, poczucie osamotnienia, przeciążenie obowiązkami, trudności w odnalezieniu się w nowej roli czy napięcia w relacji partnerskiej. Wsparcie może być potrzebne również po trudnym lub traumatycznym porodzie albo wtedy, gdy rzeczywiste doświadczenie rodzicielstwa znacząco odbiega od wcześniejszych oczekiwań.

Nie trzeba jednak doświadczać wyraźnego kryzysu, aby skorzystać z konsultacji. Czasem wystarczy potrzeba rozmowy o sprzecznych uczuciach, zmęczeniu, zmianach w relacjach czy własnych oczekiwaniach. Dotyczy to także osób, które dopiero przygotowują się do rodzicielstwa.

Okres okołoporodowy może również wiązać się z wystąpieniem depresji lub zaburzeń lękowych. Utrzymujące się obniżenie nastroju, nasilony lęk czy trudności znacząco utrudniające codzienne funkcjonowanie wymagają odpowiedniej oceny i nie powinny być uznawane za naturalną część rodzicielstwa. Konsultacja psychologiczna może pomóc ustalić, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka lub leczenie.

Jak wygląda konsultacja psychologiczna?

Pierwsze spotkanie to przede wszystkim rozmowa o aktualnej sytuacji, doświadczeniach i potrzebach. Nie wymaga szczególnego przygotowania ani umiejętności precyzyjnego nazwania problemu. Czasem dopiero podczas konsultacji udaje się uporządkować to, co dotychczas było trudne do zrozumienia lub wyrażenia.

Psycholog pomaga przyjrzeć się emocjom, rozpoznać źródła napięcia i dostępne zasoby oraz poszukać sposobów radzenia sobie z trudnościami. Rozmowa może dotyczyć także relacji z bliskimi, oczekiwań wobec siebie i możliwości uzyskania wsparcia w codziennym życiu.

Konsultacja nie musi oznaczać rozpoczęcia długoterminowej pracy. Niekiedy wystarcza jedno spotkanie, w innych sytuacjach pomocny może być cykl konsultacji. Jeśli zgłaszane trudności wymagają innej formy pomocy, psycholog może zalecić konsultację psychiatryczną, psychoterapię lub kontakt z odpowiednim specjalistą.

Wsparcie okołoporodowe w Instytucie Splot

W Instytucie Splot oferujemy konsultacje psychologiczne dla kobiet i mężczyzn w okresie okołoporodowym. Można z nich skorzystać zarówno w obliczu konkretnych trudności, jak i wtedy, gdy potrzebna jest rozmowa, lepsze zrozumienie własnych doświadczeń i wsparcie w odnalezieniu się w nowej sytuacji życiowej.

ZAPISZ SIĘ NA KONSULTACJĘ

Artykuł przygotowała mgr Magdalena Juda

Bibliografia

Baldwin, S., Malone, M., Sandall, J.,i Bick, D. (2018). Mental health and wellbeing during the transition to fatherhood: A systematic review of first time fathers’ experiences. JBI Database of Systematic Reviews and Implementation Reports, 16(11), 2118–2191. https://doi.org/10.11124/JBISRIR-2017-003773

Baradon, T., Biseo, M., Broughton, C., James, J. i Joyce, A. (2023). Psychoanalityczna terapia rodzic-niemowlę. Siła więzi (M. Żerel, tłum.). Oficyna Wydawnicza Fundament.

Budrowska, B. (2000). Macierzyństwo jako punkt zwrotny w życiu kobiety. Funna.

Chrzan-Dętkoś, M. (2024). Pod powierzchnią. Emocjonalne wyzwania macierzyństwa. Wydawnictwo Naukowe Scholar.

National Institute for Health and Care Excellence. (2014). Antenatal and postnatal mental health: Clinical management and service guidance (Clinical guideline CG192). https://www.nice.org.uk/guidance/cg192

Raphael-Leff, J. (2018). Ciąża. Kulisy wewnętrznego świata (A. Pałynyczko-Ćwiklińska, tłum.). Oficyna Ingenium.

Rich, A. (2000). Zrodzone z kobiety. Macierzyństwo jako doświadczenie i instytucja (J. Mizielińska, tłum.). Wydawnictwo Sic!