Kiedy warto iść na terapię par? 7 sygnałów, że związek potrzebuje wsparcia

Kłótnia o niepozmywane naczynia rzadko dotyczy wyłącznie naczyń. Podobnie jak spór o spóźnienie, pieniądze czy czas spędzany z telefonem. Za codziennymi nieporozumieniami często kryją się kwestie znacznie ważniejsze: potrzeba bycia zauważonym, poczucie niesprawiedliwości, brak bliskości czy obawa przed odrzuceniem. Nie oznacza to, że każda sprzeczka powinna być powodem do niepokoju. Konflikty są naturalną częścią relacji, w której spotykają się dwie osoby z własnymi doświadczeniami, przekonaniami i potrzebami. Trudność pojawia się wtedy, gdy partnerzy coraz częściej mają poczucie, że mimo podejmowanych prób nie potrafią się porozumieć.
Kiedy więc warto pomyśleć o terapii par? Oto siedem sytuacji, którym dobrze jest przyjrzeć się bliżej.
Wciąż kłócicie się o to samo
Znasz ten scenariusz? Rozmowa zaczyna się od drobiazgu, po kilku minutach wracają dawne pretensje, a na końcu oboje macie poczucie, że druga strona niczego nie rozumie.
Niektóre konflikty powracają niezależnie od tego, ile razy próbujecie je rozwiązać. Tematem może być podział obowiązków, finanse, wychowanie dzieci, kontakty z rodziną czy sposób spędzania wolnego czasu. Choć okoliczności kolejnych kłótni bywają różne, ich przebieg często pozostaje podobny. Jedna osoba czuje się ignorowana, druga krytykowana. Im bardziej pierwsza domaga się rozmowy, tym bardziej druga się wycofuje. W podejściu systemowym zwraca się uwagę na to, że trudności w relacji mogą być podtrzymywane przez wzajemne reakcje partnerów. Zachowanie jednej osoby wpływa na zachowanie drugiej, tworząc powtarzający się cykl, z którego trudno samodzielnie wyjść. Dlatego w terapii par nie chodzi wyłącznie o ustalenie, kto rozpoczął kłótnię. Znacznie ciekawsze, a często również bardziej pomocne, okazuje się pytanie o to, jak para wspólnie, choć zwykle nieświadomie, odtwarza ten sam schemat.
2. Rozmowy coraz częściej kończą się krytyką, obroną lub milczeniem
Sposób komunikacji ma istotne znaczenie dla jakości relacji. John Gottman, badacz relacji partnerskich, opisał cztery destrukcyjne wzorce komunikacyjne, które określił mianem „czterech jeźdźców Apokalipsy”: krytykę, pogardę, postawę obronną oraz wycofywanie się z kontaktu. Krytyka dotyczy nie tyle konkretnego zachowania, ile osoby partnera, np. „Jesteś egoistą” zamiast „Było mi przykro, kiedy nie uwzględniłeś moich potrzeb”.
Pogarda może przejawiać się w wyśmiewaniu, lekceważeniu czy poniżających komentarzach. Postawa obronna utrudnia przyjęcie perspektywy drugiej osoby, natomiast wycofywanie się z kontaktu może polegać na przerywaniu rozmowy, milczeniu lub emocjonalnym odcinaniu się.
Warto zaznaczyć, że pojedyncze wystąpienie takich zachowań nie przesądza o przyszłości związku. Niepokojąca może być natomiast ich powtarzalność oraz trudność w naprawianiu relacji po konflikcie. W terapii par można pracować nad rozpoznawaniem tych wzorców, regulacją emocji i rozwijaniem komunikacji, która sprzyja wzajemnemu zrozumieniu, zamiast pogłębiać dystans.
3. Czujesz się samotnie, mimo że jesteście razem
Samotność nie zawsze oznacza brak fizycznej obecności drugiej osoby. Można mieszkać razem, dzielić codzienne obowiązki, wychowywać dzieci, a jednocześnie doświadczać emocjonalnego oddalenia. Czasami przejawia się ono brakiem zainteresowania przeżyciami partnera, ograniczeniem rozmów do spraw organizacyjnych czy poczuciem, że nie ma przestrzeni na wyrażanie własnych emocji.
Z perspektywy teorii przywiązania bliska relacja stanowi ważne źródło bezpieczeństwa emocjonalnego. Istotne jest nie tylko to, czy partner jest fizycznie obecny, ale również czy pozostaje dostępny emocjonalnie i reaguje na nasze potrzeby. Długotrwałe poczucie osamotnienia w związku może prowadzić do frustracji, smutku i stopniowego wycofywania się z relacji. Terapia par może pomóc w odbudowywaniu emocjonalnego kontaktu oraz lepszym rozumieniu potrzeb związanych z bliskością, autonomią i poczuciem bezpieczeństwa.
4. Bliskość fizyczna i seksualna staje się źródłem napięcia
Seksualność jest jednym z obszarów funkcjonowania relacji, w którym szczególnie wyraźnie mogą ujawniać się różnice potrzeb, oczekiwań i sposobów przeżywania bliskości. Nie każda para potrzebuje takiej samej częstotliwości kontaktów seksualnych. Co więcej, pożądanie nie musi pojawiać się spontanicznie. Jak wskazuje model Rosemary Basson, u części osób może rozwijać się responsywnie, w odpowiedzi na bliskość, stymulację i sprzyjający kontekst emocjonalny. Trudności pojawiają się jednak wtedy, gdy różnice w potrzebach seksualnych prowadzą do narastającej presji, poczucia odrzucenia, unikania kontaktu czy wzajemnych pretensji. Zdarza się również, że napięcia w innych obszarach związku wpływają na seksualność. Niewyrażona złość, utrata zaufania czy poczucie emocjonalnego oddalenia mogą utrudniać doświadczanie pożądania i satysfakcji seksualnej. Celem terapii nie jest dopasowanie pary do określonej normy seksualnej, ale znalezienie takiej formy bliskości, która uwzględnia potrzeby i granice obu osób. W zależności od charakteru trudności pomocna może być terapia par, konsultacja seksuologiczna lub połączenie obu form wsparcia.
5. Zaufanie zostało naruszone
Zdrada, ukrywanie istotnych informacji, przekraczanie ustalonych granic czy powtarzające się niedotrzymywanie obietnic mogą prowadzić do poważnego kryzysu zaufania. Osoba, której zaufanie zostało naruszone, może doświadczać lęku, złości, niepewności i potrzeby odzyskania kontroli. Z kolei druga strona może reagować poczuciem winy, wstydem, frustracją lub wycofaniem. Próby odbudowania relacji bywają szczególnie trudne, gdy partnerzy koncentrują się wyłącznie na ustalaniu faktów, a brakuje przestrzeni na zrozumienie emocjonalnych konsekwencji wydarzenia.
Terapia par może pomóc w uporządkowaniu doświadczeń obu stron, określeniu granic oraz rozpoznaniu warunków, które byłyby potrzebne do ewentualnej odbudowy zaufania. Nie oznacza to jednak, że celem terapii zawsze musi być pojednanie. Czasami istotnym rezultatem procesu jest bardziej świadoma decyzja dotycząca dalszej przyszłości związku.
6. Coraz trudniej wam funkcjonować jako zespół
„Ja zawsze muszę o wszystkim pamiętać”.
„Cokolwiek zrobię, i tak jest źle”.
„Dlaczego znowu wszystko jest na mojej głowie?”.
Takie zdania często pojawiają się w parach, w których narasta poczucie nierównego zaangażowania. Źródłem konfliktu bywa nie tylko rzeczywisty podział obowiązków, ale również to, jak partnerzy rozumieją sprawiedliwość, odpowiedzialność i wzajemność. Jedna osoba może czuć się przeciążona koniecznością planowania i organizowania codziennego życia. Druga może mieć wrażenie, że jej wysiłek pozostaje niezauważony. Z czasem rozmowy coraz bardziej przypominają rozliczanie się z tego, kto zrobił więcej, a kto mniej. Trudno wtedy dostrzec, że obie osoby mogą doświadczać frustracji, choć z różnych powodów. W terapii można przyjrzeć się oczekiwaniom dotyczącym ról w związku, sposobom dzielenia odpowiedzialności oraz temu, jak partnerzy komunikują swoje potrzeby.
7. Zastanawiacie się, czy nadal chcecie być razem
Nie każdy kryzys przybiera formę intensywnych kłótni. Czasami dominującym doświadczeniem jest obojętność, zmęczenie relacją lub niepewność dotycząca wspólnej przyszłości. Mogą pojawiać się pytania: „Czy nadal do siebie pasujemy?”, „Czy zostaję z przyzwyczajenia?”, „Czy możemy jeszcze coś zmienić?”.

Takie wątpliwości nie muszą oznaczać końca związku. Mogą jednak wskazywać na potrzebę zatrzymania się i przyjrzenia temu, jak relacja zmieniała się na przestrzeni lat. W terapii par można rozmawiać nie tylko o trudnościach, ale również o wartościach, potrzebach i oczekiwaniach dotyczących przyszłości.
Ważne, aby pamiętać, że terapia par nie służy utrzymaniu związku za wszelką cenę. Jej celem może być zarówno odbudowanie relacji, jak i pomoc w podjęciu świadomej decyzji o rozstaniu.
Czy trzeba czekać na kryzys, żeby rozpocząć terapię par?
Jednym z częstych przekonań dotyczących terapii par jest to, że stanowi ona rozwiązanie ostatniej szansy, gdy wszystkie inne sposoby zawiodły. Tymczasem ze wsparcia terapeutycznego można skorzystać również wtedy, gdy relacja funkcjonuje względnie dobrze, ale partnerzy chcą poprawić komunikację, lepiej rozumieć swoje potrzeby lub przygotować się do ważnych zmian życiowych.
Badania potwierdzają skuteczność terapii par w poprawie satysfakcji ze związku, komunikacji i intymności emocjonalnej. Metaanaliza Roddy'ego i współpracowników (2020), obejmująca 58 badań i 2092 pary, wykazała istotną poprawę w tych obszarach wśród osób korzystających z terapii.
Nie oznacza to, że każda para osiągnie takie same rezultaty. Znaczenie mają między innymi charakter trudności, gotowość do zaangażowania się w proces oraz indywidualne uwarunkowania partnerów. Warto również podkreślić, że w sytuacji występowania przemocy, zastraszania czy kontroli priorytetem powinno być zapewnienie bezpieczeństwa. W takich okolicznościach wspólna terapia nie zawsze jest odpowiednią formą pierwszej pomocy i wymaga wcześniejszej specjalistycznej oceny sytuacji.
Terapia par - przestrzeń do lepszego zrozumienia relacji
Decyzja o rozpoczęciu terapii par nie musi oznaczać, że związek jest nieudany. Może natomiast świadczyć o gotowości do przyjrzenia się trudnościom, których dotychczasowe sposoby rozwiązywania przestały być wystarczające. W gabinecie terapeutycznym nie chodzi o wskazanie winnego ani rozstrzygnięcie, kto ma rację. Ważniejsze staje się zrozumienie wzajemnych reakcji, emocji i potrzeb, które wpływają na sposób funkcjonowania pary. Czasami zmiana zaczyna się nie od znalezienia odpowiedzi na pytanie, kto powinien zachowywać się inaczej, ale od zrozumienia, co dzieje się między nami i dlaczego tak trudno nam z tego wyjść.
Jeśli rozpoznajecie w swojej relacji opisane trudności, możecie skorzystać z konsultacji w Instytucie SPLOT. Terapia par to przestrzeń, w której przy wsparciu specjalisty można przyjrzeć się relacji, lepiej zrozumieć wzajemne potrzeby i poszukać możliwych kierunków zmiany.
Artykuł przygotowała mgr Antonina Kręcisz.
Gottman, J. M., & Silver, N. (2015). The Seven Principles for Making Marriage Work: A Practical Guide from the Country's Foremost Relationship Expert. Harmony Books.
Basson, R. (2001). Using a different model for female sexual response to address women's problematic low sexual desire. Journal of Sex & Marital Therapy, 27(5), 395–403. DOI: 10.1080/713846827.
Johnson, S. M. (2019). Attachment Theory in Practice: Emotionally Focused Therapy (EFT) with Individuals, Couples, and Families. Guilford Press.
Roddy, M. K., Walsh, L. M., Rothman, K., Hatch, S. G., & Doss, B. D. (2020). Meta-analysis of couple therapy: Effects across outcomes, designs, timeframes, and other moderators. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 88(7), 583–596. DOI: 10.1037/ccp0000514.




Komentarze